De voettocht

Omschrijving Vierde Walfridusvoettocht op 22 juni 2013

Omschrijving 30 km-wandeltocht.


Vanaf de ijsbaan gaat de tocht in oostelijke richting naar de Terlaansterweg. Over het spoor wordt gelopen naar de bocht, waar de oude Wolddijk begint. We lopen naar het Boterdiep, waar vroeger een oversteekplaats was, en vervolgen onze weg langs het nieuwe betonpad naar Onderdendam. Over het bruggetje en langs de molen Hunsingo blijven we lopen door het dorp langs het Boterdiep.


Aan het eind van Onderdendam wordt afgeslagen naar de boerderij Oudenbosch. Rond de boerderij gaat de tocht verder naar “De Oude Ae”. We komen via twee bruggetjes terecht in het kleilandschap van de Winsumermeeden. (De lopers van de 17 km gaan eveneens over dit laatste bruggetje.) Een oude losplaats met een stuk spoorrail op palen in het water herinnert nog aan de baksteenindustrie. De betonpaden en paadjes brengen ons door het landschap naar de provinciale weg van Sauwerd naar Winsum.
Langs een oude weg wordt er gelopen naar de wierde Groot-Wetsinge. Hier staat het prachtig gerestaureerde huis, de Kosterij, waar vroeger de koster woonde.
Verder is nog het veemhuis aanwezig, een boerderijwoning waar de predikant tevens boer was en zo zelf ook mede in zijn eigen onderhoud moest voorzien. In dit veemhuis worden regelmatig exposities en concerten gegeven. Het huis wordt door particulieren bewoond. (Van hier gaan de 17 km lopers in de richting van Klein-Wetsinge.) Vanaf Groot-Wetsinge lopen we het Hunze landschap in. Duidelijk zijn de meanders te zien en het bochtig verloop. Op sommige plaatsen zijn de oude oeverwallen nog goed te zien.

Het gebied blijft ook zoals het altijd is geweest. Het heeft alle ruilverkavelingen overleefd. Tenslotte komen we bij het Reitdiep. Het pas geleden geheel gerestaureerde afwateringssluisje is in oude staat terug gebracht. Omdat de Hunze een getijdenrivier was, moest men zich tegen hoogwater beschermen door het water te keren. Ook in het Reitdiep is de oude schutssluis hersteld. Voor fietsers en voetgangers is het geheel toegankelijk. Het huis van de sluiswachter is echter verdwenen. In oude geschriften is nog te lezen hoe het er heeft uitgezien. De dijken langs de Hunze liggen nog kronkelig in het landschap. Voor boeren is een gedeelte verhard met beton. Ook wandelaars en fietsers zijn welkom. Het is zelfs een deel van het z.g. Pieterspad en eveneens opgenomen in het knooppunten traject van Noord-Groningen.


De 30 km-tocht loopt door naar Wierumerschouw. Op deze plaats lag vroeger een veerpont, een z.g. schouw, waarover men van Aduard naar Bedum kon lopen. Waarschijnlijk was het de verbinding met de Rode School in Terlaan. De Munnikeweg herinnert nog aan deze tijd. Daarna gaat de tocht verder via het wierdedorpje Wierum naar de afslag naar het Harssenbosch. Deze zeer oude boerderij is gebouwd op de plaats van een vroeger schathuis, dat stond bij de Harssensborg. Van de borg en een oud kerkje is niets overgebleven. Lange tijd is het geheel verpieterd door de tand des tijds, maar het Groninger Landschap heeft de boerderij en de omgeving weer in ere hersteld en zo is dit stuk cultuurhistorie bewaard gebleven.
Voor fietsers en voetganger kan gebruik gemaakt worden van de aangelegde betonpaden en bruggetjes. Alleen in het broedseizoen is deze route afgesloten.

In het landschap, dat niet vrij te betreden is, zijn de contouren van de oude gebouwen nog te zien. En ook hier is weer duidelijk de oude meander van de Hunze te zien. Zo mogelijk zal het Groninger Landschap een uitleg geven aan de wandelaars over de flora en fauna van het gebied. Men zou zich kunnen voorstellen dat Walfridus hier gewoond heeft. Een prachtig gebied om te wonen. Immers dicht aan de Hunze was eveneens handelsverkeer mogelijk. De scheepsvaart bracht welvaart en rijkdom, en dat wisten de Noormannen ook. Zij hadden door dat de man rijk was en verkochten zijn lichaam voor veel geld aan de familie. En zo werd Walfridus samen met zijn zoon Radfridus naar Bedum overgebracht om daar te worden begraven. Na Harssenbosch wordt de tocht voortgezet naar de Koningslaagte. Langs de molen met de gelijknamige naam, gaan we over het betonplad naar de Wolddijk. Veelal toegeschreven aan Walfridus als initiator, maar daar is niet iedereen het over eens. We laten de geschiedenis maar rusten en gaan de voettocht vervolgen via de Wolddijk. Bij de zorgboerderij “Golden Raand” is er gelegenheid om even te pauzeren en iets te drinken. Men kan er ook een kijkje nemen, omdat het op die dag “de dag van de zorg” is. De Wolddijk maakt een bocht op de plaats waar vroeger een dijkdoorbraak ia geweest. Aan het eind van de bocht staat het atelier van de kunstenares Maryan Hanshy. Zij laat haar collectie zien aan de wandelaars.

De tocht gaat vervolgens via de Oude Dijk en de Thedemastraat naar de Stationsweg in Bedum. We steken deze straat over en gaan via de Walfriduslaan, met het beeldje van de heilige Walfridus, naar de kas van Balkema, waar de put van zoon Radfridus in 2010 is ontdekt. Vandaar gaan we via de brug bij het gemeentehuis naar de Walfriduskerk met de scheefste toren van Europa. Schever dan de toren van Pisa! Bij de kerk wordt afgemeld. Op het terras van de plaatselijke horeca ondernemer kan dan nog even nagepraat worden. In de route-omschrijving wordt de route naar de parkeerplaats verder aangegeven.

 

Omschrijving 17 km-wandeltocht:

De 17 km-tocht gaat over de Terlaansterklap door het dorp Bedum naar de Lageweg in de richting van Westerdijkshorn. Er wordt een stukje over de noordelijke Wolddijk gelopen en daarna wordt afgeslagen naar “De Oude Ae”, langs het Dijkhornsterpad.


Aan het eind van het rechte stuk in westelijke richting gaan we over de dijk in noordelijke richting en komen zo via een bruggetje aan bij een pad door de Winsumermeeden. Bij het bruggetje steken ook de 30 km-lopers over “De Oude Ae”. Tenslotte komen we aan bij de provinciale weg. We lopen aan de oostkant van de Provinciale weg, over een nog aanwezige oude weg en steken tenslotte over naar Groot-Wetsinge.( Pas op met oversteken!) De 30 km-lopers gaan hier door naar De Wetsingersluis aan het Reitdiep.
De 17 km-route route gaat via een smal voetpad naar het iets grotere dorp: Klein-Wetsinge. Hier staat nog een molen en een kerk. Vanaf het pad is het oude meander landschap in het westen nog duidelijk te zien. De kerk wordt in 2013 gerestaureerd en geschikt gemaakt als multicultureel centrum. Ook zal het een rol krijgen in het Reitdieplandschap-toerisme.
We lopen door naar het dorp Sauwerd. Een dorp met een rijke geschiedenis. Het geslacht van de Onsta’s bouwde daar zijn versterkte borg met steenhuis. Als we rond de oude borgstee lopen over het z.g. slingerpad, kunnen we de plaats waar de Onstaborg heeft gestaan nog duidelijk herkennen. In het land is nog een verhoging aanwezig. De grachten zijn echter gedempt en zo is veel van het oude verloren gegaan. Men heeft wel getracht om er nog wat van te maken, maar het geld is er niet voor. Langs de Burchtstraat gaan we naar de stempelplaats Ubbegaheem. Hier kan men even pauzeren. Het is tevens het keerpunt van de tocht. We steken bij de verkeerslichten de Provinciale weg weer over en lopen langs de zuidkant van de weg naar het kruispunt van de Pijpsterweg.
Via de Pijpsterweg wordt de Wolddijk bereikt.


We vervolgen deze weg in noordelijke richting en doen onderweg de zorgboerderij, Golden Raand, van Greet en Bas Kazemier aan. De Wolddijk beschrijft even later een boog. Aan het eind van de bocht is het atelier van Marian Hanshy. Ze laat haar kunstwerken zien aan de wandelaars. Daarna wordt de tocht hervat en er wordt via de Oude Dijk en de Thedemastraat gelopen over de Stationsweg naar de Walfriduslaan. Na een bezoek aan het beeldje van Walfridus en de put van Radfridus in de kas van Balkema wordt tenslotte afgemeld bij de Walfriduskerk. Op het terras van de plaatselijke horecaondernemer kan worden nagepraat en genoten van een hapje of drankje. Vanaf de Walfriduskerk wordt de route naar de ijsbaan met bordjes aangegeven.

 

Omschrijving Derde Walfridusvoettocht op 1 september 2012

walfridusvoettocht (2)

walfridusvoettocht (1) 

15/30 km afstand:

De tocht zal worden aangegeven volgens de daarvoor geldende omschrijvingen. Dat geldt voor de tocht van 30 km en voor de tocht van 15 km. Beide tochten starten in Bedum vanaf de kantine van de IJsbaan. Vandaar treedt men in de geschiedenis van Walfridus. De juiste starttijden zullen in publicaties worden bekend gemaakt. Vanaf de ijsbaan wordt er gelopen naar de Wolddijk. Vroeger was de naam: Noorder Wolddijk, maar nu heet de weg Terlaan. Gedeelten van deze weg liggen nog steeds op particulier gebied!

Loden kisten met gestorven pestlijders?

In de bocht naar Middelstum gaan we de oorspronkelijke Wolddijk vervolgen en lopen langs de graven van oude pestlijders. Dit is nog duidelijk waar te nemen ten westen van de boerderij van Auke en Margriet Wiersum. Sommige historici beweren dat de lijken in loden kisten zijn begraven, omdat de pest verschrikkelijk besmettelijk was. Ook nu blijft men weg van deze dodenakker. Het gebied, Rodeschool, herinnert  aan de monnikenschool die hier gevestigd was. Jonge lekenbroeders werden hier opgeleid tot monnik in de Benedictijner orde. Misschien liggen enkelen nog in de genoemde verzegelde loden kisten….. 

Onverharde Wolddijk:  

Als we de onverharde Wolddijk blijven volgen, dan komen we aan bij de belangrijkste watergang in dit gebied: Het Kardingermaar. In de loop der jaren is de dijk wat verlaagd door afgraving en zijn de watergangen wat versmald en gekanaliseerd.  We passeren het water via een dam en langs een stuwtje en een boerenree komen we op de Halteweg. In de bocht vervolgen we dan weer de nog steeds aanwezige Wolddijk in de richting van Ten Boer. De Wolddijk ie echter door de nieuwe Eemshavenweg doorsneden. Even later zien we de onverharde weg weer voor ons en lopen zo door tot aan de afslag naar Sint Annen.

Het dorp Sint Annen, voormalig vrouwenklooster:

Langs een wagenpad komen we zo via de boerderij van Langedijk in het dorp Sint Annen. Mogelijk is dit pad nog een gedeelte van een vroeger kerkpad, want ook hier was een vestiging van de monniken. De begraven fundamenten van “Hemert” zijn nog op te zoeken op de site van www.Kich.nl. In het dorpje is nog van alles te zien. Een oud schooltje, nu woonhuis, toont nog trots zijn torentje, waarin de schoolbel hing. De oude molen is weer gedeeltelijk opgebouwd en in gebruik als dorpshuis. Het verenigingsleven van Sint Annen kan er goed mee uit de voeten. We zien nog de oude klokkentoren, het overblijfsel van de kerk die hier heeft gestaan. De kerk stond aan de haven van Sint Annen. Hier werden de schepen met turf aangevoerd en landbouwproducten afgevoerd via de aansluiting op het Kardingermaar. Men kan de plaats nog duidelijk in het landschap zien. Maar van het vroegere klooster is niets overgebleven. Alleen de vorm is gebleven. De laatste non gaf haar bezit aan de Hervormde kerk van Ten Boer.

Naar Thesinge en afscheid van de 15 km-lopers:

Op weg naar Thesinge, slaan de lopers van de 15 km af naar Lutjewolde. Zij gaan door een gebied waar vroeger een oude kapel stond, waarvan de fundamenten nog aanwezig schijnen te zijn. De 30 km-lopers gaan door naar Thesinge. Zij lopen over een betonpad vanaf de boerderij van Gerrit Havinga naar het Thesingermaar en komen zo in het dorp Thesinge. Dit is ongeveer de helft van de totale afstand. In Thesinge is veel van de oude geschiedenis te zien. We hopen op de medewerking van de bewoners om veel van deze geschiedenis tot leven te brengen. De pas gerestaureerde molen “Germania” zal ons in elk geval verwelkomen.

Door het bevrijdingsbos naar Noorddijk: De tocht voert verder in de richting van Garmerwolde. Maar vlak voor de ingang van het dorp wordt afgeslagen naar het bevrijdingsbos in Noorddijk. Ook hier zien we weer een watermolen. Deze molens worden beheerd door de daarvoor opgerichte Molenstichting. Langs het water en over een smal dijkje komen we in het “Bevrijdingsbos” waar op stenen de “Rechten van het Kind”’ staan beschreven.

En bij het Canadese bevrijdingsmonument slaan we af naar de oude “Stefanuskerk” van Noorddijk.

Op weg naar Zuidwolde en Noordwolde:

We lopen daarna door naar Rietland en gaan vervolgens ten noorden van Beyum door een aangelegd bos in de richting van Zuidwolde. En bij café Vaatstra kan even gerust worden voor de laatste kilometers via Noordwolde naar Bedum. Onderweg komen we de oude kerken van Zuidwolde en Noordwolde tegen, waar organisten ons zullen vermaken met vrolijke en geweide klanken. Het eindpunt is tenslotte voor beide tochten de oude Walfriduskerk. De polders die we hebben doorlopen en alles wat er te zien is geweest, zouden er misschien niet geweest zijn als daar niet die fantastische figuur van de volksheilige Walfridus was geweest. Hij is de initiator geweest en heeft anderen aangezet tot geweldige daden, waar wij heden nog de vruchten van kunnen plukken. Wat heeft Bedum met zijn omgeving een mooie geschiedenis….

 

walfridusvoettocht (3)

walfridusvoettocht (4)

 

De Voettocht in 2010:

De Tweede Walfridusvoettocht 2010 werd gehouden over twee afstanden:

De eerste is ca. 15 kilometer. De tweede is ca. 30 kilometer.

De beide tochten starten in de kantine van de ijsbaan in Bedum. Vanaf 7:00 uur konden de wandelaars voor de 30 km voettocht hun deelnemerskaart en wandelgegevens met het eerste stempel ophalen. Het startsein volgt om 7:30 uur. De deelnemers aan de 15 km voettocht startten vanaf 8:30 uur. Bij de ijsbaan kon men zijn auto gratis en gemakkelijk parkeren op het 'Manifestatieterrein'. De parkeerplaats werd de gehele dag bewaakt!

NB: Omdat men op de route ook met vee in contact kon komen, was het ten strengste verboden om honden mee te voeren. Dit i.v.m. de mogelijke besmetting door een gevaarlijk virus, dat abortus bij koeien kan veroorzaken.

De routes leidden de deelnemers langs molens, boerderijen en historisch religieus erfgoed. De tochten voeren door dorpen en prachtige landschappen en over de oude kerk- en bedevaartspaden. Een aantal van deze kerkpaden waren niet openbaar en de eigenaren van de landerijen hadden enkel en alleen voor deze gelegenheid toestemming gegeven om deze oude kerkpaden te bewandelen. Op diverse plaatsen werd iets over de geschiedenis verteld en waren er activiteiten, optredens, exposities en koorzangen. Ook dit jaar was er weer een vertel-theaterproductie van de Bedumse verhalenverteller Erik van Dort. Daarnaast was er dat jaar een voorstelling van Nico Herwig bij het de teruggevonden waterput van Radfridus in de kas van Balkema en Wigbold Wieringa ging op het oude kerkhof van Westerdijkshorn verhalen vertellen over de oude geschiedenis van het kerkdorpje. Uiteraard werd men tevens in de gelegenheid gesteld het één en ander te nuttigen of te genieten van een welverdiend kopje koffie.

Men wandelde o.a. door het natuur- en rustgebied "Koningslaagte", het open meanderachtige landschap van de voormalige Hunze. Ooit een door eb en vloed gedomineerde rivier, waarlangs de heilige Walfridus zijn weg ging van Bedum naar Groningen, om daar zijn godsdienstige plichten te vervullen. In de winterperiode als het gebied onder water staat, is het zeer aantrekkelijk voor weidevogels (waaronder grutto's en kemphanen) en eenden.

Het eindpunt van de tocht van 15 kilometer was de korenmolen "Wilhelmina", vanwaar men met een historische (pendel)bus weer naar Westerdijkshorn wordt gebracht. Het eindpunt van de tocht van 30 kilometer was de Walfriduskerk. In de Walfriduskerk was een tentoonstelling georganiseerd door de Historische Vereniging gemeente Bedum. En in het dorp Bedum was op op dat moment de manifestatie "Mooi Bedum" gestart, zodat men nog een tijdje  kon genieten van alles wat Bedum te bieden had.

 

walfridusvoettocht (5)

walfridusvoettocht (6)

 

De Voettocht in 2008:

De Walfridusvoettocht 2008 werd gehouden over twee afstanden:

De eerste was ca. 15 kilometer en begon in Groningen bij Noorderhoogebrug, waar Walfridus een brug bouwde om de Hunze te passeren, liep vervolgens via Westerdijkshorn en de Lageweg en eindigde in Bedum bij de Walfriduskerk. De tweede was ca. 25 kilometer en begon in Bedum en liep via het "oude kleipad" langs de Krimstermolen en vervolgens door Zuidwolde naar Noorderhoogebrug, alwaar men dan verder de eerste route volgde.

Aanmelden en vertrek was vanaf het ijsbaanterrein aan Ter Laan in Bedum.

Voor de wandeltocht van 15 kilometer:

- vervoer per antieke bus naar Noorderhoogebrug

- start aldaar bij de korenmolen "Wilhelmina"

Voor de wandeltocht van 25 kilometer:

- start vanaf het ijsbaanterrein

De tocht voerde de deelnemers langs tastbare sporen in het landschap en bood een gevarieerd programma van culturele activiteiten die de persoon Walfridus tot leven moesten brengen. Op de pleisterplaatsen en in en om de monumenten langs de route konden de deelnemers o.a. genieten van: Gregoriaanse koorzang, een historisch wagenspel, gedichten en een speciaal voor dit evenement gemaakte vertel-theaterproductie van de Bedumse verhalenverteller Erik van Dort.

De tocht eindigde bij de Walfriduskerk in Bedum, de "schaive toorn". In de kerk was een expositie ingericht en rondom de kerk kon men genieten van een historische maaltijd.

Voor het deelnamegeld kreeg men: een informatieboekje met routekaart, een Middeleeuwse broodmaaltijd en een Middeleeuwse herinnering.